(Goedgekeurd door Sociale Partners, geactualiseerd en informatief, augustus 2026)

Bouwvoorschriften en producteisen beperken de kans op brand of explosie, maar sluiten die niet volledig uit. Daarnaast zorgen de bouwvoorschriften er ook voor dat er bij brand voldoende tijd is om het pand te ontvluchten, mits het pand op de juiste manier wordt gebruikt.

Verder kan er een noodsituatie ontstaan door gevaarlijke stoffen, een verwonding, een medisch probleem of door agressie.

In deze noodsituaties is het zaak dat medewerkers goed voorbereid zijn en meteen weten wat ze moeten doen en laten. Dit wordt vastgelegd in een BHV-plan of bedrijfsnoodplan. Hierin staat ook hoe wordt geregeld dat er steeds opgeleide en geoefende bedrijfshulpverleners beschikbaar zijn. Zij weten wat ze moeten doen en waar ze de middelen vinden om te handelen. Het gebouw moet uiteraard zo zijn ingericht dat risico's zo klein mogelijk zijn en dat snel en op een veilige wijze kan worden ontruimd als dit nodig is.

De Arbowet stelt op het gebied van brandveiligheid en bedrijfshulpverlening (BHV) alleen algemene eisen. Dit moet ‘goed’ worden gedaan, wat ‘goed’ is, wordt bepaald via de RI&E. De Arbowetgeving vult dit niet nader in.

In de bouwwetgeving (Omgevingswet en Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL)) worden eisen gesteld over de brandveilige inrichting van gebouwen. Daarop wordt getoetst bij de vergunningverlening. Voor kleine gebouwen (minder dan 500 m²) zijn de eisen minder dan voor grotere gebouwen. Dat neemt niet weg dat ook in kleinere gebouwen na moet worden gedacht over het voorkomen van brand en wat er nodig is in noodsituaties.

De bedrijfshulpverlening is zo georganiseerd dat er snel en adequaat hulp geboden wordt om de schade zo beperkt mogelijk te houden. Het gebouw moet brandveilig ingericht en gebruikt worden. De Arbowet verwijst naar de bouwregelgeving en met name naar het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL, voorheen ‘het Bouwbesluit’). Daarin staan wel specifieke eisen aan een gebouw om het ‘veilig’ te kunnen noemen. In dit hoofdstuk leggen we uit wat er vanuit de Arbowetgeving bedoeld wordt en hoe je dat kunt aanpakken. De wettelijke vereisten die voortkomen uit de bouwregelgeving nemen we daarin mee.

De meest relevante artikelen in de Arbowetgeving en de strekking daarvan geven we hier kort weer. Op de website wetten.overheid.nl zijn de volledige teksten van de Arbowet en het Arbobesluit te vinden. Ook vind je daar de concrete inhoud van het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL).

Arbowet
Arbowet artikel 3 Lid 1 e Arbobeleid

Arbowet artikel 15 Deskundige bijstand op het gebied van bedrijfshulpverlening

Arbobesluit

Arbobesluit artikel 3.6 Vluchtwegen en nooduitgangen

Arbobesluit artikel 3.7 Veilig gebruik van vluchtwegen en nooduitgangen

Arbobesluit artikel 3.8 Brandmelding en brandbestrijding

Arbobesluit artikel 3.9 Noodverlichting

Iedere werkgever stelt vast welke denkbare calamiteiten er in en om het bedrijf kunnen gebeuren en een risico veroorzaken voor de medewerkers en eventuele derden die in zijn pand aanwezig zijn. Dit is een onderdeel binnen de RI&E.

Vervolgens leidt dit tot:

1. Afspraken over wat te doen in die noodsituaties om de schade aan mensen, gebouw en omgeving tot een minimum te beperken. Dit leidt tot het ‘BHV-plan’.
2. Inzicht in welke kennis en vaardigheden nodig zijn om de afgesproken acties uit te voeren. Daar worden bedrijfshulpverleners (BHV-ers) voor aangewezen: de personen die bij de noodsituaties adequaat kunnen handelen. Onderdeel van het plan is tenminste:
   1. Verdeling van taken tijdens een noodsituatie.
   2. Overzicht wie welke opleiding en training nodig heeft om de taken uit te voeren.
   3. Borging dat alle BHV-ers voldoende opgeleid en geoefend blijven.
3. Afspraken over hoe wordt geregeld dat de BHV-ers op alle momenten dat het gebouw in gebruik is ook beschikbaar zijn om hun taken uit te kunnen voeren. Als dit niet met eigen medewerkers kan worden geregeld, wordt bekeken hoe de BHV met anderen kan worden georganiseerd.
4. Een jaarlijkse (minimaal) ontruimingsoefening, om te waarborgen dat de afspraken werken zoals bedoeld. Hierbij wordt een calamiteit nagebootst om te bekijken of de afspraken tot het gewenste resultaat leiden.
5. Instructie aan alle medewerkers over hoe risico's die tot noodsituaties kunnen leiden, kunnen worden voorkomen en hoe te handelen bij nood. Dit betreft onder meer brandveilig werken, het alarmeren van de BHV en het intact houden en vrijhouden van alle voorzieningen (brandmelders, blusapparaten, branddeuren, vluchtwegen en nooduitgangen, EHBO-materialen) die nodig zijn bij nood.